Tešanović

tibos napisao:

o ovom prezimenu u Hrvatskoj VIDI na:
—hjp.novi-liber.hr/index.php?show=search(VIDI pod Tesanovic)
—imehrvatsko.net/namepages/view/family_name/prezime-tesanovic

Blaze Tesanovic napisao:

Tešanovići su stara srpska predkosovska porodica. Prema dostupnim crnogorskim izvorima potiču sa područja Vrake kod Skadra (porijeklom Rogan) odakle su prešli u Crnu Goru u selo Rogame ispod brda Vežešnika, prema Morači u pleme Piperi. Piperi pripadaju grupi brđanskih plemena.

Crnogorska plemena formirala su se više uslijed ekonomske nužde i geografskih prilika nego na krvnoj osnovi. U studiji Postanak plemena Pipera (Erdeljović) navodi se ugovor sa Mlečanima iz 1455. godine, u kojem stanovništvo Gornje Zete, sela i plemena potpisanih u tom ugovoru, traži od Mlečana da im sveštenstvo bude pravoslavno.

Zanimljivo je da istu sliku pruža i popis iz 1485. godine, gdje se navodi selo Rogame koje se u popisima iz 1497. i 1570, više ne spominje što se može povezati sa najezdom Turaka poslije kratkotrajne Đurađeve vladavine, 1496. godine odakle se izbjeglice iz Srbije, Kosova, Crne Gore naseljavaju u Banjane a Crna Goru pada pod tursku vlast i postaje dio skadarskoga sandžaka.

Banjani se prvi put pominju 1319. godine u vrijeme kralja Milutina čijoj su državi i pripadali. Banjani su veliko pleme na jugozapadu Crne Gore koje se takođe pominje u kotorskom i dubrovačkom arhivu u koju su ušli, neznatnim dijelom 1860, a konačno 1878. godine. Zauzimaju središnji prostor između Nikšića i Bileće – od vrhova Njegoša do rijeke Trebišnjice, odnosno do današnjeg Bilećkog jezera.

Tešanovići se dolaskom u Banjane naseljavaju u selo Tupan odakle su se oko 1840 odselili u selo Meka Gruda između Gacka i Bilece. Iz Bileće su jedni otisli put Trebinja, drugi u Nevesinje, selo Lapcevine gdje i danas žive, kao i u rasijanje. Prema Podgorici su se odselili pod novim prezimenom – Bojovići. Takođe su srodni Tomovićima iz okoline Bileće.

U ediciji Biblioteke ”Baština” krajem 2004. godine, u izdanju beogradske kuće ”Svet knjige”, objavljena je vrijedna etnološka studija ”Hercegovačka prezimena”, čiji je autor Risto Milićević (Trebinje, 1922.), iz Tuzle.
Prema saznanjima ove studije, Tešanovići u Mekoj Grudi i Trebinju isto su pleme sa Tupanjcima u Trebinju, Roganima na Planoj i Bojovićima u Podgorju (Bileća) koji su doselili s Tupanja iz Banjana u Crnu Goru.

Prema sličnim navodima a prema porodičnoj tradiciji zasnovanoj na istraživanjima entomologa M. Karanovića preci Tešanovića potiču iz okoline srednjevjekovnog grada Rasa u Raškoj. Poslije kosovske bitke bježeći ispred turaka nastanili su se u okolini Prijepolja odakle su prešli u Višnjića Do (Nikšić). U ovom selu ih više nema ali stariji stanovnici pamte još kad su tu živjeli i Tešanovići. U Gorici kod Trebinja se na imanju age Kapetanovića prvi naselio Tešan. Nije utvrđeno kada se i odakle Tešan doselio ali njegovi današnji potomci znaju za devet generacija koje su se rađale u Trebinju poslije Tešana. Po njemu je i nastalo sadašnje prezime, a kako su se ranije zvali nije im poznato.

Tešanovići u Mekoj Grudi potiču od dvojice Tešanovih sinova koji su doselili iz Trebinja u Korita a odatle prešli u Meku Grudu. Sredinom XIX vijeka trojica sinova Mitra Tešanovića (Milutin, Lazar i Mićo ) odselili su se iz Tebinja u Bosansku Krupu ali tamo više nema njihovih muških potomaka. Mihajlo, četvrti sin, ostao je u Trebinju. Slave Jovanjdan (Podaci: dr. Dušana Tešanovića iz Trebinja).

Jedan od najranijih zapisa u kome se pominje porodica Tešanović zabilježen je u „DECANSKOJ HRISOVULJI I II III 1335-1345. To je zlatopecatna povelja kralja Stefana Decanskog, napisana povodom izgradnje velelepnog manastira Visoki Decani. Sa prostora Huma, Zahumlja,Trebinja odnosno današnje Hercegovine, naseljene su u oblast Decana srpske porodice koje su se kasnije pod pritiskom Turaka raslile na sjever i zapad.

Tešanovići se u dubrovačkim izvorima pominju i kao Tišanovići jer se radi o istoj porodici. Lična i porodična imena ispisana iz starosrpskih hrisovulja i povelja, iz kožnih i pergamentnih arhivskih knjiga srednjega vijeka našla su se u monografiji koju je napisao prof. Novak Mandić Studo «Srpske porodice Vojvodstva Svetog Save« koja je naslovljena prema etnogeografskom prostoru u kojem su živjeli nasi daleki preci. Na 142 stranici knjige, autor izričito kaže da se radi o istoj porodici.

Crnogorske navode koji se bave rodoslovljem potvrđuju i usmena predanja porodica Tešanović iz okoline Banja Luke (selo Prosjek) u kojima se govori o dolasku braće iz Crne Gore u Nevesinje. Iz Nevesinja put braće je išao u tri pravca. Jedan se kretao prema Banja Luci drugi u pravcu Sarajeva a treći prema Srbiji. O ovim događajima ne postoje pisana dokumenta obzirom da je kompletna dokumentacija spaljena zajedno sa Srpskom Pravoslavnom Crkvom u Hrvaćanima tokom drugog svijetskog rata u kojoj su se nalazila dokumenta o rođenjima krštenjima i vjenčanjima prvih Tešanovića u Prosjeku. Od trojice braće koje je put vodio prema Banja Luci dvojica su ostala da žive u Prosjeku kraj Prnjavora dok se treći brat odselio u Nožičku.

Na spomeniku podignutom Mitru Tešanović iz sela Prosjeka uklesana je godina rođenja i smrti (1855 – 1931) što se poklapa sa crnogorskim izvorima o približnoj godini odlaska Tešanovića iz Nevesinja u rasijanje kao i tačnost usmenog predanja porodice o njenom porijeklu iz Crne Gore duboko memorisana u sjećanju generacija prenošena sa koljena na koljeno.

Krsna slava porodice Tešanovići iz Prosjeka je Rođenje Svetog Jovana Pretače – Ivanjdan koji pada 7. Jula u godini. Krsna slava je zaštitnik jedne određene porodice, bratstva ili plemena. Raseljavanjem i razmnožavanjem, ljudi su zadržavali krsnu slavu svojih predaka i slava je prelazila s koljena na koljeno, sa oca na sina. Svaka kuća ima svoju slavu, majka i otac imaju jednu slavu i sin ostaje da zivi u toj kuci, znaci i dalje slavi istu slavu.

Ako se desi da pređe da živi u drugu kucu onda slavi slavu te kuce i ima preslavu to jest malo slavlje stare slave iz svoje kuce, a ako ode da zivi u drugi vlastiti dom, treba i dalje da preslavlja tu slavu i da izabere glavnu slavu. Neki ljudi biraju slavu tako sto ako im se nesto desi dobro na dan te slave i onda izaberu tu slavu i poštuju je jer je to zaštitnik kuće i svih njenih ukućana.

Najčešći razlog za promjenu slave u prošlosti je nastajao zbog neminovnosti da se prikrije porijeklo i spasi glava. Kako je slava rodovski znak raspoznavanja mnoge izbjeglice da ih gonioci potjere ili osvete ne bi stigli mijenjali su slavu da bi zametnuli trag jer su iz kraja iz koga se sklanjaju ili bježe ili su izvršili neko dijelo a najčešće ubili nasilnika, pljačkaša, globitelja ili spahiju. U vremenu tamnovanja su se najviše sklanjali pred turskim potjerama. Vrlo je vjerovatno da su oni koji imaju istu slavu potomci predaka koji su nekada bili u kultnoj zajednici, rodovskoj, plemenskoj ili župnoj.

Tešanovići iz Kasindolske (Istočno Sarajevo) slave Sv. Nikolu. Prema dostupnim izvorima Tešanovići koji slave slavu Sv. Arhistratig Mihail i ostale Sile nebesne beztelesne – Aranđelovdan su porijeklom iz plemena Ozrinića a koji slave Sv. Jovanjdan iz plemena Cetinje iz bratstva Martinovića.

Po istrazivanju Milorada Bošnjaka i Slobodana Jakovljevića grb vojvodskih Orlovića, predaka Martinovića-Obrenovića je jednoglavi orao u uzletu – akciji, stvaranju – ostvarenju, bijel i rujnocrven. Bijela boja je u staro vrijeme značila najčistiju svetlost, svetinju, slobodu i ljudsko prosvećenje. Crvenorujna, prema M. Milojeviću, je „kod Serba odvajkada bila boja naših careva i kraljeva i znak nezavisnosti, glavna boja Serboslovena. Ova boja krvi znači uzdanje u sebe i u junaštvo svoje“. Najstariji poznati grb Orlovića se nalazi u grbovniku "Korijenić-Neorić" iz 1595. godine. Ovaj grb takođe nalazimo u londonskom i beogradskom grbovniku. Interesantno je za znamenje Obrenovića da je često oko štita obavijen uroborus – lik zmije, koja kao da sama sebi grize rep. Za poznavaoce ovo je simbolika koja prenosi jasnu poruku: „I POSLIJE MENE NOVI POČETAK”. Uroborus je u staro doba bio simbol plodnosti zemlje i svega na njoj još zvan Svaroški krug – ostvarenje jednog vremenskog ili ciklusa druge vrste i početak novog.

Svetac zaštitnik Orlovića i Martinovića, predaka Obrenovića, je sveti Jovan. On je, podjsetimo, i svetac masonskog i templarskog bratstva. Masoni su u istoriju i legendu ušli po tipičnom bijelom ogrtaču sa velikim crvenim krstom. Zanimljivo je da je pod bijelom zastavom sa istovjetnim krstom, dignut Drugi srpski ustanak, pod vođstvom Miloša Obrenovića!

Tešanovići se takođe pominju i u Slatini (Posavina) u očuvanim spiskovima haračkih obaveznica iz 1851. godine koje je pronašao i objavio dr. Milenko Filipović 1938. godine ali za njih se ne zna da li su se iselili ili izumrli.

Danas Tešanovići sa prostora bivše Jugoslavije žive u Srbiji (Topola, Niš, Vrbas, Rusko selo, Beočin, Novi Sad, Stara Pazova, Kikinda, Beograd, Smederevo, Valjevo – Ostruzanj, Sombor, Leskovac, Šabac – doseljeni iz Bratunca, Loznica ), Republici Srpskoj (Bijeljina, Modriča, Banja Luka, Trebinje, Mrkonjic Grad – Baljvine, Istočno Sarajevo -Vojkovići, Lukavica, Dobrinja, Mladičko polje, Kijevo, Trnovo, okolina Brčkog, Lopare – Koretaši, Laktaši, Prnjavor, Prosjek (opština Prnjavor), Čelinac, Bijeljina, Hrvatskoj (Split, Osijek), Federacija BiH (Sarajevo, Ilidža)…

U rasijanju ih srećemo u svim dijelovima svijeta Slovenija, Švajcarska (Lugano, Zug), Austrija (Siegendorf, Salzburg), Australija, USA (Phoenix -Arizona, Chichago) Holandija (Eidhoven), Njemačka (Berlin, Minhen), Rusija (Moskva), Malta (Misida), Velika Britanija (Oxford), Mađarska, Italija (Rim)…